{"id":25524,"date":"2024-01-11T18:29:22","date_gmt":"2024-01-11T18:29:22","guid":{"rendered":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/?p=25524"},"modified":"2024-01-11T18:29:25","modified_gmt":"2024-01-11T18:29:25","slug":"historyczne-postaci-stycznia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/?p=25524","title":{"rendered":"Historyczne postaci stycznia"},"content":{"rendered":"\n

1 stycznia 1467<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Kozienicach urodzi\u0142 si\u0119 Zygmunt I Stary. Od roku 1506 wielki ksi\u0105\u017c\u0119 litewski, od 1507 do 1548 roku kr\u00f3l Polski. By\u0142 przedostatnim z dynastii Jagiellon\u00f3w. Zygmunt Stary okaza\u0142 si\u0119 monarch\u0105 niezbyt stanowczym, rozrzutnym, ale za to rozmi\u0142owanym w sztuce i w pr\u0105dach renesansu. To on dokona\u0142 przebudowy zamku na Wawelu, kt\u00f3rej efekty w du\u017cym stopniu mo\u017cna podziwia\u0107 do dzisiaj. W 1526 roku w\u0142\u0105czy\u0142 w granice Polski dot\u0105d tylko lu\u017ano z ni\u0105 zwi\u0105zane ksi\u0119stwa mazowieckie, co w kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej pozwoli\u0142o przenie\u015b\u0107 stolic\u0119 kraju do Warszawy. Sytuacj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 w \u00f3wczesnej Polsce charakteryzowa\u0142y szerokie uprawnienia izby poselskiej potwierdzone i poszerzone w przywileju nihil novi z roku 1505. Na sk\u0142ad tego cia\u0142a kr\u00f3l nie mia\u0142 wp\u0142ywu, odmiennie ni\u017c w odniesieniu do senator\u00f3w, kt\u00f3rych sam mianowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

5 stycznia 1876<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Kolonii urodzi\u0142 si\u0119 Konrad Adenauer. By\u0142 niemieckim politykiem, przyw\u00f3dc\u0105 Unii Chrze\u015bcija\u0144sko-Demokratycznej oraz kanclerzem RFN w latach 1949\u20131963. Jako przeciwnik nazizmu by\u0142 dwukrotnie aresztowany. Doprowadzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c do odbudowy gospodarczej Niemiec oraz ich integracji z Europ\u0105 Zachodni\u0105. Zmar\u0142 19 kwietnia 1967 w Bad Honnef.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

6 stycznia 1776<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Bannewitz urodzi\u0142 si\u0119 Baptista von Schill. Bohater narodowy Prus i Niemiec, uczestnik walk o Twierdz\u0119 Ko\u0142obrzeg w 1807 roku. By\u0142 synem Johanna Georga von Schilla, zawodowego oficera kawalerii s\u0142u\u017c\u0105cego w armii austriackiej, sakso\u0144skiej, a nast\u0119pnie w pruskiej.\u00a0 W 1793 zosta\u0142 mianowany podporucznikiem. W 1806 walczy\u0142 wraz ze swym pu\u0142kiem pod Auerstedt, gdzie zosta\u0142 ranny. W styczniu 1807 uzyska\u0142 patent kr\u00f3lewski na tworzenie korpusu ochotniczego na ziemi ko\u0142obrzeskiej. W lutym 1807 zosta\u0142 porucznikiem, a w czerwcu \u2013 kapitanem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

13 stycznia 1903<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Dzia\u0142oszynie w pobli\u017cu Wielunia przysz\u0142a na \u015bwiat Irena Jurgielewiczowa. By\u0142a pedagogiem i powie\u015bciopisark\u0105. By\u0142a absolwentk\u0105 filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. W 1933 r. zadebiutowa\u0142a jako eseistka na \u0142amach „Wiedzy i \u017bycia”. Podczas okupacji walczy\u0142a w szeregach AK, bra\u0142a te\u017c udzia\u0142 w tajnym nauczaniu uniwersyteckim. Po powstaniu warszawskim trafi\u0142a do obozu jenieckiego. Nale\u017ca\u0142a do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Pocz\u0105tkowo pisa\u0142a wy\u0142\u0105cznie utwory dla najm\u0142odszych. P\u00f3\u017aniej zaj\u0119\u0142a si\u0119 tak\u017ce pisaniem powie\u015bci psychologicznych dla m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3re zyska\u0142y spor\u0105 popularno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

17 stycznia 1732<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Wo\u0142czynie urodzi\u0142 si\u0119 Stanis\u0142aw II August (Stanis\u0142aw Antoni Poniatowski herbu Cio\u0142ek). Kr\u00f3l Polski w latach 1764-1795, ostatni w\u0142adca Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w. Doceniany jako inicjator i wsp\u00f3\u0142autor reform ustrojowych przeprowadzonych przez Sejm Czteroletni, jeden z g\u0142\u00f3wnych autor\u00f3w Konstytucji 3 maja oraz jako mecenas nauki i sztuki, Stanis\u0142aw August by\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie krytykowany jako kr\u00f3l wybrany na tron polski dzi\u0119ki poparciu cesarzowej Imperium Rosyjskiego Katarzyny II, oraz za to, \u017ce nie zdo\u0142a\u0142 zapobiec rozbiorom Rzeczypospolitej i przyst\u0105pi\u0142 do konfederacji targowickiej. Od 1755 by\u0142 stolnikiem wielkim litewskim, a nast\u0119pnie w latach 1756\u20131764 starost\u0105 przemyskim. W latach 1755\u20131758, przebywaj\u0105c na dworze petersburskim, nawi\u0105za\u0142 romans z ksi\u0119\u017cn\u0105 Katarzyn\u0105 Aleksiejewn\u0105, przysz\u0142\u0105 cesarzow\u0105 Rosji. Zwi\u0105zany z Famili\u0105 Czartoryskich, sta\u0142 si\u0119 jej kandydatem na kr\u00f3la Polski po \u015bmierci Augusta III.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

23 stycznia 1905<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Warszawie urodzi\u0142 si\u0119 Konstanty Ildefons Ga\u0142czy\u0144ski – polski poeta. W 1916 r. rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w Szkole Komitetu Polskiego, kt\u00f3r\u0105 kontynuowa\u0142 w gimnazjum Gi\u017cyckiego w Warszawie. Utw\u00f3r Ga\u0142czy\u0144skiego po raz pierwszy ukaza\u0142 si\u0119 drukiem w 1923 r. w pi\u015bmie \u201eRzeczpospolita\u201d. Po zdaniu matury Konstanty studiowa\u0142 filologi\u0119 angielsk\u0105 i filologi\u0119 klasyczn\u0105, jednak \u017cadnego z tych kierunk\u00f3w nigdy nie uko\u0144czy\u0142. W 1930 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Natali\u0105 Awa\u0142ow. Rok p\u00f3\u017aniej Ga\u0142czy\u0144ski wyjecha\u0142 do Berlina, gdzie pracowa\u0142 jako referent kulturalny w plac\u00f3wce konsularnej. Podczas II wojny \u015bwiatowej poeta bra\u0142 udzia\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej. Konstanty Ildefons Ga\u0142czy\u0144ski napisa\u0142 m.in. utwory \u201eWielkanoc Jana Sebastiana Bacha\u201d, \u201eNiobe\u201d, \u201eWit Stwosz\u201d, \u201eKronika Olszty\u0144ska\u201d. Tworzy\u0142 humoreski z serii \u201eTeatrzyk Zielona G\u0119\u015b\u201d. Zmar\u0142 6 grudnia 1953 r. w Warszawie wskutek trzeciego zawa\u0142u serca.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

28 stycznia 1611<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Gda\u0144sku urodzi\u0142 si\u0119 Jan Heweliusz. By\u0142 wybitnym astronomem, pochodz\u0105cym z rodziny Hevelke. Uznawany jest za tw\u00f3rc\u0119 nowo\u017cytnej selenografii. Studiowa\u0142 w Anglii i Francji, a w 1634 roku wr\u00f3ci\u0142 do Gda\u0144ska, gdzie urz\u0105dzi\u0142 obserwatorium astronomiczne. Od 1651 roku do 1661 roku by\u0142 g\u0142\u00f3wnym rajc\u0105 Starego Miasta w Radzie Miejskiej Gda\u0144ska. Od 1664 roku by\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem Royal Society.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Autorzy: Iga Dmowska, Kacper Pacho\u0142, Klaudia Kierepka, Kornelia Gro\u0144ska, Monika Ostrowska, Natalia Wolska, Olga Zapasa<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1 stycznia 1467 W Kozienicach urodzi\u0142 si\u0119 Zygmunt I Stary. Od roku 1506 wielki ksi\u0105\u017c\u0119 litewski, od 1507 do 1548 roku kr\u00f3l Polski. By\u0142 przedostatnim z dynastii Jagiellon\u00f3w. Zygmunt Stary okaza\u0142 si\u0119 monarch\u0105 niezbyt stanowczym, rozrzutnym, ale za to rozmi\u0142owanym w sztuce i w pr\u0105dach renesansu. To on dokona\u0142 przebudowy zamku na Wawelu, kt\u00f3rej efekty […]<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":24696,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,155,133],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25524"}],"collection":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25524"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25524\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25532,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25524\/revisions\/25532"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24696"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}