{"id":24590,"date":"2023-09-14T17:11:23","date_gmt":"2023-09-14T17:11:23","guid":{"rendered":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/?p=24590"},"modified":"2023-09-14T17:11:27","modified_gmt":"2023-09-14T17:11:27","slug":"historyczne-postacie-w-miesiacu-wrzesniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/?p=24590","title":{"rendered":"Historyczne postacie w miesi\u0105cu wrze\u015bniu"},"content":{"rendered":"\n

1 wrze\u015bnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Boles\u0142aw Chrobry stoj\u0105cy na czele wojsk polskich odni\u00f3s\u0142 mia\u017cd\u017c\u0105ce zwyci\u0119stwo nad wojskami niemieckimi w bitwie pod Budziszynem w czasie wyprawy cesarza Henryka II \u015awi\u0119tego na Polsk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Boles\u0142aw I Chrobry (pierwszy kr\u00f3l Polski)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W\u0142adca z dynastii Piast\u00f3w, pierwszy kr\u00f3l Polski. Syn Mieszka I i Dobrawy. Jeden z najbardziej wojowniczych monarch\u00f3w w dziejach kraju i tw\u00f3rca rozleg\u0142ego, opartego na grabie\u017cy i podbojach mocarstwa. Prowadzi\u0142 wieloletnie konflikty z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 s\u0105siad\u00f3w: z Niemcami o pograniczne Milsko oraz \u0141u\u017cyce, z Czechami o w\u0142adz\u0119 nad ich pa\u0144stwem i o Morawy, a z Rusinami \u2013 o osadzenie na kijowskim tronie je\u015bli nie siebie, to przynajmniej w\u0142asnego zi\u0119cia. Wdawa\u0142 si\u0119 te\u017c w s\u0142abo po\u015bwiadczone \u017ar\u00f3d\u0142owo konflikty z Prusami i W\u0119grami.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

8 wrze\u015bnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ryszard Siwiec dokona\u0142 samospalenia na znak protestu przeciw inwazji wojsk Uk\u0142adu Warszawskiego na Czechos\u0142owacj\u0119. Ryszard Siwiec, w akcie protestu przeciwko interwencji wojsk Uk\u0142adu Warszawskiego w Czechos\u0142owacji, dokona\u0142 aktu samospalenia. Odby\u0142o si\u0119 to 8 wrze\u015bnia 1968 r. w czasie Centralnych Uroczysto\u015bci Do\u017cynkowych na Stadionie Dziesi\u0119ciolecia w Warszawie, w obecno\u015bci I sekretarza Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, urzdnik\u00f3w partyjnych i pa\u0144stwowych oraz oko\u0142o 100 tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

9 wrze\u015bnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hetman polny koronny Feliks Kazimierz Potocki pokona\u0142 Tatar\u00f3w w bitwie pod Podhajcami, kt\u00f3ra uchodzi za ostatni\u0105 zwyci\u0119sk\u0105 bitw\u0119 polskiego wojska nad Tatarami.<\/p>\n\n\n\n

Uczestniczy\u0142 w bojach za Jana III Sobieskiego z Turcj\u0105, walczy\u0142 w bitwach pod Wiedniem i Parkanami, gdzie dowodzi\u0142 lewym skrzyd\u0142em. W 1692 roku zosta\u0142 hetmanem polnym koronnym. Po zerwanym sejmie konwokacyjnym 1696 roku przyst\u0105pi\u0142 28 wrze\u015bnia 1696 roku do konfederacji generalnej. W 1697 roku by\u0142 elektorem Augusta II Mocnego z wojew\u00f3dztwa krakowskiego. 9 wrze\u015bnia 1698 roku odni\u00f3s\u0142 ostatnie zwyci\u0119stwo polskie nad Tatarami w wojnie z Turcj\u0105 pod Podhajcami (1698). Bu\u0142aw\u0119 wielk\u0105 koronn\u0105 i kasztelani\u0119 krakowsk\u0105 otrzyma\u0142 tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 w 1702 roku.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

12 wrze\u015bnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pod Wiedniem wojska polsko-autriacko-niemieckie pod dow\u00f3dztwem kr\u00f3la Jana III Sobieskiego rozgromi\u0142y armi\u0119 Imperium Osma\u0144skiego. Pokonani Osmani przeszli do defensywy i przestali stanowi\u0107 zagro\u017cenie dla chrze\u015bcija\u0144skiej Europy. Walka o przeniesienie Islamu w g\u0142\u0105b kontynentu nie powiod\u0142a si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Jan III Sobieski<\/strong> znany by\u0142 w\u015br\u00f3d Turk\u00f3w jako Lew Lechistanu. Jan III Sobieski by\u0142 kr\u00f3lem Polski w latach 1674\u20131696, znanym dow\u00f3dc\u0105 wielu zwyci\u0119skich bitew mi\u0119dzy innymi pod Chocimiem i pod Wiedniem. Upami\u0119tnia\u0142o go wielu wybitnych artyst\u00f3w, w tym Jan Matejko i J\u00f3zef Brandt.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

18 wrze\u015bnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3l Czech W\u0142adys\u0142aw II Jagiello\u0144czyk zosta\u0142 koronowany w katedrze w Sz\u00e9kesfeh\u00e9rv\u00e1r na kr\u00f3la W\u0119gier i Chorwacji. By\u0142 synem polskiego kr\u00f3la Kazimierza Jagiello\u0144czyka. Tym samym Jagiellonowie panowali w Europie \u015arodkowej.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adys\u0142aw Jagiello\u0144czyk<\/strong> (ur. 1 III 1456 w Krakowie, zm. 13 III 1516) \u2013 kr\u00f3lewicz polski, kr\u00f3l Czech od 1471, kr\u00f3l W\u0119gier od 1490, najstarszy syn Kazimierza IV Jagiello\u0144czyka i El\u017cbiety Rakuszanki, c\u00f3rki Albrechta II Habsburga, kr\u00f3la Niemiec, Czech i W\u0119gier. D\u0142ugie rz\u0105dy W\u0142adys\u0142awa w Czechach i na W\u0119grzech przypad\u0142y na bardzo trudny okres, w kt\u00f3rym do w\u0142adzy w obu krajach doszli wielcy panowie. Mieli oni powtarza\u0107 kr\u00f3lowi: Ty\u015b nasz kr\u00f3l, a my twoi panowie. Wyra\u017canie zgody na takie traktowanie, powtarzanie s\u0142owa \u201edobrze\u201d, spowodowa\u0142o nadanie mu przydomka \u201ekr\u00f3l dobrze\u201d (rex bene). W opinii ambasadora Wenecji, W\u0142adys\u0142aw by\u0142 cz\u0142owiekiem pobo\u017cnym, religijnym, nie z\u0142o\u015bci\u0142 si\u0119, nie wierzy\u0142 w z\u0142o, nikogo nie skaza\u0142 na \u015bmier\u0107, ale i te\u017c nie mia\u0142 pos\u0142uchu. Po wyborze na kr\u00f3la W\u0119gier opu\u015bci\u0142 Prag\u0119 i pojawi\u0142 si\u0119 tam tylko trzykrotnie, co wynika\u0142o z \u017c\u0105da\u0144 W\u0119gr\u00f3w, by kr\u00f3l przebywa\u0142 stale na terenie kraju. Mimo to odbudowa\u0142 w Pradze rezydencj\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105 i katedr\u0119. Dzia\u0142ania te \u015bwiadomie nawi\u0105zywa\u0142y do tradycji Luksemburg\u00f3w, a szczeg\u00f3lnie do cesarza Karola IV, kt\u00f3rego czu\u0142 si\u0119 nast\u0119pc\u0105, co wpoi\u0142a mu jego matka El\u017cbieta.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

19 wrze\u015bnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rotmistrz Witold Pilecki dobrowolnie da\u0142 si\u0119 aresztowa\u0107 Niemcom w ulicznej \u0142apance na \u017boliborzu. Zrobi\u0142 to, by dosta\u0107 si\u0119 w celach wywiadowczych do obozu KL Auschwitz. Wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 w nim tak\u017ce obozow\u0105 konspiracj\u0119. Z obozu uciek\u0142 w 1943 r. O niemieckich zbrodniach m\u00f3wi\u0105 m.in. Jego raporty o Holocau\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

Witold Pilecki Tajna Armia Polska Pileckiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W sierpniu 1939 r. Pilecki otrzyma\u0142 powo\u0142anie do wojska. Na pocz\u0105tku wrze\u015bnia ju\u017c jako podporucznik rezerwy walczy\u0142 z Niemcami pod Piotrkowem Trybunalskim. 22 wrze\u015bnia bij\u0105ca si\u0119 na po\u0142udniu kraju dywizja Pileckiego zosta\u0142a rozbita.<\/p>\n\n\n\n

Witold Pilecki przedosta\u0142 si\u0119 do Warszawy, by podj\u0105\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. W okupowanej stolicy wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142  Tajn\u0105 Armi\u0119 Polsk\u0105 (TAP). Jako jej \u017co\u0142nierz powzi\u0105\u0142 plan zdobycia materia\u0142\u00f3w wywiadowczych z tworzonych przez hitlerowc\u00f3w oboz\u00f3w koncentracyjnych. Bezpo\u015brednim powodem by\u0142a rosn\u0105ca liczba aresztowa\u0144 w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy TAP oraz informacje o zbrodniczych dzia\u0142aniach Niemc\u00f3w. By dosta\u0107 si\u0119 do obozu Pilecki wszed\u0142 w „kocio\u0142” podczas \u0142apanki na sto\u0142ecznym \u017boliborzu. Zosta\u0142 zatrzymany w kamienicy na ul. Wojska Polskiego 40.<\/p>\n\n\n\n

Pilecki \u2013 konspiracja w Auschwitz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Podaj\u0105c si\u0119 za Tomasza Serafi\u0144skiego – ukrywaj\u0105cego si\u0119 \u017co\u0142nierza polskiego – zosta\u0142 wywieziony do obozu Auschwitz. Za drutami znalaz\u0142 si\u0119 w nocy z 20 na 21 wrze\u015bnia. Otrzyma\u0142 numer 4859. Mimo nieludzkich warunk\u00f3w, chor\u00f3b, Pilecki ps. Serafi\u0144ski zbiera\u0142 i przekazywa\u0142 materia\u0142y wywiadowcze przez wypuszczanych na wolno\u015b\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w. To on przygotowa\u0142 pierwsz\u0105 tajn\u0105 not\u0119 na temat ludob\u00f3jstwa w Auschwitz.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

20 wrze\u015bnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

2500 polskiej jazdy pod komend\u0105 Janusza Zbaraskiego<\/strong> rozbi\u0142o pod Toropcem 4000 doborowej kawalerii rosyjskiej. Do niewoli trafili dwaj rosyjscy wojewodowie Dmitrij Czeremisow i Grigorij Naszczokin. To starcie by\u0142o jednym z element\u00f3w zwyci\u0119skiej dla Polski wojny z Rosj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Janusz Zbaraski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Syn ksi\u0119cia Miko\u0142aja Andrejewicza Zbaraskiego i nieznaniej z imienia ksi\u0119\u017cniczki Koziczanki. W 1575 rozbi\u0142 Tatar\u00f3w pod Zbara\u017cem i w 1578 pod Brac\u0142awiem. W czasie wojny polsko-rosyjskiej, pobi\u0142 w bitwie pod Toropcem oddzia\u0142 wojsk rosyjskich dowodzony przez ksi\u0119cia Wasilija Dmitrijewicza Chy\u0142kowa. W czasie obl\u0119\u017cenia Pskowa pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kwatermistrza. By\u0142 te\u017c jednym z negocjator\u00f3w rozejmu w Jamie Zapolskim (1582).<\/p>\n\n\n\n

W 1589 by\u0142 sygnatariuszem ratyfikacji traktatu bytomsko-b\u0119dzi\u0144skiego na sejmie pacyfikacyjnym.<\/p>\n\n\n\n

W 1589 nie uda\u0142o mu si\u0119 obroni\u0107 Zbara\u017ca, kt\u00f3ry zdobyli i cz\u0119\u015bciowo zniszczyli Tatarzy. Wed\u0142ug ksi\u0119dza doktora Tadeusza Wojaka, 23 maja 1591 Zbaraski przebywaj\u0105c akurat w Krakowie, wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w obronie protestant\u00f3w przed atakiem rozjuszonego mot\u0142ochu (sam r\u00f3wnie\u017c by\u0142 protestantem). W 1596 prowadzi\u0142 rozmowy w sprawie utworzenia ligi przeciw Turcji. Jako senator bra\u0142 udzia\u0142 w sejmie zwyczajnym 1605. 7 pa\u017adziernika 1606 podpisa\u0142 ugod\u0119 pod Janowcem. Podczas rokoszu Zebrzydowskiego stan\u0105\u0142 po stronie kr\u00f3la Zygmunta III Wazy.<\/p>\n\n\n\n

Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 bitwa nieme\u0144ska, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142a armii II RP na ostateczne przej\u0119cie inicjatywy w wojnie polsko-rosyjskiej. Wywar\u0142a korzystny dla Polski wp\u0142yw na przebieg pokojowych rokowa\u0144 w Rydze. Si\u0142y bolszewickie ponios\u0142y dotkliwe straty.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

23 wrze\u015bnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jan Olbracht zosta\u0142 koronowany na Wawelu na kr\u00f3la Polski. Tron obj\u0105\u0142 po swoim ojcu Kazimierzu Jagiello\u0144czyku. Uznaje si\u0119, \u017ce za jego panowania po raz pierwszy zebra\u0142 si\u0119 polski parlament dwuizbowy.<\/p>\n\n\n\n

Jan Olbracht<\/strong> potwierdzi\u0142 przywileje szlachty nadane przez ojca, a wr\u0119cz rozszerzy\u0142 je w statutach piotrkowskich. Te zwalnia\u0142y szlacht\u0119 od c\u0142a, ogranicza\u0142y wychod\u017astwo ch\u0142op\u00f3w do jednego rocznie na wie\u015b oraz zabrania\u0142y nabywania przez mieszczan maj\u0105tk\u00f3w ziemskich i piastowania urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

25 wrze\u015bnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Polskie oddzia\u0142y pod wodz\u0105 Jana Karola Chodkiewicza pokona\u0142y pod Bia\u0142ym Kamieniem kilkukrotnie liczniejsze si\u0142y szwedzkie. Husaria rozbi\u0142a rajtari\u0119, a Szwecja straci\u0142a kilka tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n\n\n\n

Jan Karol Chodkiewicz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

24 wrze\u015bnia 1621 roku zmar\u0142 Jan Karol Chodkiewicz. Przeszed\u0142 do historii dzi\u0119ki wiktoriom, kt\u00f3re odni\u00f3s\u0142 najpierw nad Szwedami w 1605 roku pod Kircholmem, a szesna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej nad Turkami w walkach pod Chocimiem. Jest uznawany za jednego z najwybitniejszych dow\u00f3dc\u00f3w wojskowych Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

27 wrze\u015bnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wojskom W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka uda\u0142o si\u0119 pod P\u0142owcami zatrzyma\u0107 marsz armii krzy\u017cackiej na Brze\u015b\u0107 i zmusi\u0107 j\u0105 do odwrotu do Torunia. Historycy podkre\u015bl\u0105 przede wszystkim pozytywny wp\u0142yw tego starcia na morale Polak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adys\u0142aw \u0141okietek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017c\u0119 i kr\u00f3l Polski z dynastii Piast\u00f3w. Urodzi\u0142 si\u0119 jako syn ksi\u0119cia dzielnicowego Kazimierza I kujawskiego, po kt\u00f3rym w 1267 roku odziedziczy\u0142 Kujawy brzeskie i Dobrzy\u0144. Pocz\u0105tkowo w\u0142adz\u0119 w jego imieniu sprawowa\u0142a matka, Eufrozyna, nast\u0119pnie \u2013 od roku 1275 \u2013 zmuszony by\u0142 dzieli\u0107 ojcowizn\u0119 ze swoimi bra\u0107mi. Wielk\u0105 karier\u0119 polityczn\u0105 rozpocz\u0105\u0142 pod koniec lat 80., przejmuj\u0105c Sieradz, a nawet podejmuj\u0105c pr\u00f3b\u0119 opanowania Krakowa. Na prze\u0142omie lat 80. i 90. po\u015blubi\u0142 wielkopolsk\u0105 ksi\u0119\u017cniczk\u0119 Jadwig\u0119 Boles\u0142aw\u00f3wn\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W 1296 roku, po \u015bmierci Przemys\u0142a II, przej\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 w Wielkopolsce. W 1299 roku zosta\u0142 pokonany i przegnany przez czeskiego kr\u00f3la Wac\u0142awa II, kt\u00f3ry nast\u0119pnie og\u0142osi\u0142 si\u0119 kr\u00f3lem Polski. Powr\u00f3ci\u0142 do kraju w 1304 roku, stopniowo jednocz\u0105c jego prowincje pod swoim panowaniem. W latach 1311-1312 zmaga\u0142 si\u0119 z buntem krakowskich mieszczan, kierowanym przez w\u00f3jta Alberta. Pozycj\u0119 W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka wzmocni\u0142a jego koronacja w Krakowie w 1320 roku, cho\u0107 decyzja ta nie znalaz\u0142a uznania na zachodzie Europy, gdzie okre\u015blano go mianem \u201ekr\u00f3la Krakowa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ostatnie lata panowania po\u015bwi\u0119ci\u0142 na trudne i w wi\u0119kszo\u015bci nieudane walki z Zakonem Krzy\u017cackim. Bra\u0142 udzia\u0142 w s\u0142ynnej bitwie pod P\u0142owcami, na wyrost uznanej za zwyci\u0119stwo i punkt zwrotny w zmaganiach. Zmar\u0142 w podesz\u0142ym wieku, najprawdopodobniej w nast\u0119pstwie wylewu. Przydomek \u0141okietek \u2013 ukuty od s\u0142owa \u201e\u0142okie\u0107\u201d \u2013 otrzyma\u0142 z uwagi na sw\u00f3j niski wzrost.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Autorzy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Klaudia Kierepka<\/p>\n\n\n\n

Kacper Pacho\u0142<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1 wrze\u015bnia Boles\u0142aw Chrobry stoj\u0105cy na czele wojsk polskich odni\u00f3s\u0142 mia\u017cd\u017c\u0105ce zwyci\u0119stwo nad wojskami niemieckimi w bitwie pod Budziszynem w czasie wyprawy cesarza Henryka II \u015awi\u0119tego na Polsk\u0119. Boles\u0142aw I Chrobry (pierwszy kr\u00f3l Polski) W\u0142adca z dynastii Piast\u00f3w, pierwszy kr\u00f3l Polski. Syn Mieszka I i Dobrawy. Jeden z najbardziej wojowniczych monarch\u00f3w w dziejach kraju i […]<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":24601,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,133],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24590"}],"collection":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24590"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24590\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24602,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24590\/revisions\/24602"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24601"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24590"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}