{"id":24121,"date":"2023-05-17T13:51:29","date_gmt":"2023-05-17T13:51:29","guid":{"rendered":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/?p=24121"},"modified":"2023-05-17T13:53:39","modified_gmt":"2023-05-17T13:53:39","slug":"co-wydarzylo-sie-w-maju","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/?p=24121","title":{"rendered":"Co wydarzy\u0142o si\u0119 w maju?"},"content":{"rendered":"\n

1 maja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1890 – po raz pierwszy obchodzono \u015awi\u0119to Pracy. W Polsce uznane za \u015awi\u0119to Pa\u0144stwowe od 1950 roku;<\/p>\n\n\n\n

2004 – Polska sta\u0142a si\u0119 cz\u0142onkiem Unii Europejskiej wraz z innymi krajami \u2014 Cyprem, Czechami, Estoni\u0105, Litw\u0105, \u0141otw\u0105, Malt\u0105, S\u0142owacj\u0105, S\u0142oweni\u0105 i W\u0119grami.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

2 maja 1915<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00a0– rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 bitwa pod Gorlicami zako\u0144czona zwyci\u0119stwem wojsk Austro-W\u0119gier i Niemiec nad armi\u0105 rosyjsk\u0105;<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

3 maja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1660 – koniec potopu szwedzkiego. Polska i Szwecja podpisa\u0142y w Oliwie pok\u00f3j, kt\u00f3ry ko\u0144czy\u0142 pi\u0119cioletni\u0105 wojn\u0119 mi\u0119dzy obu pa\u0144stwami. Polski kr\u00f3l Jan Kazimierz zrzek\u0142 si\u0119 praw do tronu szwedzkiego, a Polska zatrzyma\u0142a tzw. Inflanty polskie i uzna\u0142a suwerenno\u015b\u0107 Prus.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

1791 – Sejm Czteroletni uchwali\u0142 Konstytucj\u0119 3 Maja \u2013 pierwszy tego typu dokument w Europie i drugi, po Stanach Zjednoczonych, na \u015bwiecie. Ustawa zlikwidowa\u0142a woln\u0105 elekcj\u0119, liberum veto, ograniczy\u0142a demokracj\u0119 szlacheck\u0105 oraz wprowadzi\u0142a ustr\u00f3j monarchii dziedzicznej i tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy. Niestety obowi\u0105zywa\u0142a tylko przez 14 miesi\u0119cy, poniewa\u017c Stanis\u0142aw August Poniatowski przyst\u0105pi\u0142 w lipcu 1792 roku do konfederacji targowickiej, kt\u00f3ra sprzeciwia\u0142a si\u0119 reformom Sejmu Czteroletniego i Konstytucji 3 maja.<\/p>\n\n\n\n

4 maja 1945<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00a0– zmar\u0142 Fedor von Bock, niemiecki feldmarsza\u0142ek, tw\u00f3rca planu ataku na Moskw\u0119 w 1941 roku;<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

5 maja 1846<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00a0– urodzi\u0142 si\u0119 Henryk Sienkiewicz, autor trylogii, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1905 za powie\u015b\u0107 \u201eQuo vadis\u201d;<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

6 maja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1840 – do u\u017cytku wszed\u0142 pierwszy znaczek pocztowy na \u015bwiecie, tzw. Penny Black, kt\u00f3ry wyda\u0142a poczta brytyjska. By\u0142 czarny i mia\u0142 nomina\u0142 1 pensa. St\u0105d nazwa Penny Black.<\/p>\n\n\n\n

1937 – dosz\u0142o do katastrofy niemieckiego sterowca \u201eHindenburg\u201d, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o 36 os\u00f3b;<\/p>\n\n\n\n

1972 – urodzi\u0142 si\u0119 polski muzyk – Artur Rojek<\/p>\n\n\n\n

8 maja 1945<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 – w Berlinie III Rzesza Niemiecka podpisa\u0142a bezwarunkow\u0105 kapitulacj\u0119;<\/p>\n\n\n\n

9 maja 1971<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 – do u\u017cytku zosta\u0142a oddana wizyt\u00f3wka Katowic – Spodek<\/p>\n\n\n\n

10 maja 1940<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– Niemcy zaatakowa\u0142y Belgi\u0119, Holandi\u0119, Luksemburg i Francj\u0119;<\/p>\n\n\n\n

12 maja 1926<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00a0– rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w Polsce tzw. Przewr\u00f3t Majowy na czele kt\u00f3rego stan\u0105\u0142 Marsza\u0142ek J\u00f3zef Pi\u0142sudski. Rz\u0105dy w Polsce przej\u0105\u0142 ob\u00f3z sanacji;<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

13 maja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1717 – urodzi\u0142a si\u0119 Maria Teresa Habsburg, cesarzowa rzymsko \u2013 niemiecka, kr\u00f3lowa W\u0119gier i Czech;<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

1981 – na placu \u015bwi\u0119tego Piotra w Rzymie mia\u0142 miejsce zamach na Jana Paw\u0142a II. Podczas audiencji generalnej papie\u017c je\u017adzi\u0142 w\u015br\u00f3d t\u0142um\u00f3w ludzi niezabezpieczonym pancernymi szybami papamobilem, b\u0142ogos\u0142awi\u0105c wiernych. Zosta\u0142 w\u00f3wczas postrzelony przez tureckiego zamachowca \u2014 Mehmeta Ali A\u011fc\u0119. M\u0119\u017cczyzna celowa\u0142 w g\u0142ow\u0119 papie\u017ca, ale nie chc\u0105c zrani\u0107 p\u00f3\u0142torarocznej dziewczynki, kt\u00f3r\u0105 Jan Pawe\u0142 II wzi\u0105\u0142 w tym momencie na r\u0119ce, wstrzyma\u0142 si\u0119 na chwil\u0119 z oddaniem strza\u0142u, nast\u0119pnie odda\u0142 dwa, ale ju\u017c nie tak celne, jak zamierza\u0142 \u2014 w brzuch i r\u0119k\u0119 biskupa Rzymu. Mimo operacji i d\u0142ugiej rehabilitacji papie\u017c po zamachu nie wr\u00f3ci\u0142 do pe\u0142ni zdrowia. Zgodnie z naukami religii chrze\u015bcija\u0144skiej przebaczy\u0142 jednak swojemu oprawcy 3 tygodnie po zdarzeniu. W 1983 roku nawet si\u0119 z nim spotka\u0142, a p\u00f3\u017aniej dzi\u0119ki pro\u015bbie papie\u017ca Ali A\u011fca zosta\u0142 u\u0142askawiony po prawie 20 latach sp\u0119dzonych w wi\u0119zieniu.<\/p>\n\n\n\n

14 maja 1948<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– og\u0142oszono proklamacj\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci Izraela;<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

16 maja 1657<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– Andrzej Bobola, polski jezuita i misjonarz zosta\u0142 okrutnie zam\u0119czony przez Kozak\u00f3w;<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

17 maja 1940<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– wojska Wehrmachtu zaj\u0119\u0142y stolic\u0119 Belgii \u2013 Bruksel\u0119;<\/p>\n\n\n\n

18 maja 1920<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– w Wadowicach urodzi\u0142 si\u0119 Karol J\u00f3zef Wojty\u0142a, p\u00f3\u017aniejszy papie\u017c Jan Pawe\u0142 II. W latach 1958-1964 by\u0142 biskupem pomocniczym Krakowa, a potem do 1978 r. arcybiskupem metropolit\u0105 krakowskim. Wojty\u0142a by\u0142 te\u017c poet\u0105, dramaturgiem i aktorem. Jan Pawe\u0142 II by\u0142 pierwszym papie\u017cem spoza W\u0142och od czasu holenderskiego papie\u017ca Hadriana VI (1522-1523), a tak\u017ce drugim najd\u0142u\u017cej urz\u0119duj\u0105cym papie\u017cem we wsp\u00f3\u0142czesnej historii po papie\u017cu Piusie IX (1846-1878). Zmar\u0142 2 kwietnia 2005 r.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

20 maja 1882<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 w Wiedniu Austro \u2013 W\u0119gry, W\u0142ochy i Niemcy zawar\u0142y tajny uk\u0142ad obronny \u2013 Tr\u00f3jprzymierze;<\/p>\n\n\n\n

21 maja 1674<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 – Jan III Sobieski zosta\u0142 wybrany na kr\u00f3la Polski;<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

22 maja 1911<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 – za\u0142o\u017cono serbsk\u0105 organizacj\u0119 nacjonalistyczn\u0105 \u201eCzarna R\u0119ka\u201d, odpowiedzialn\u0105 za zamordowanie nast\u0119pcy tronu Austro \u2013 W\u0119gier Franciszka Ferdynanda w Sarajewie 28 czerwca 1914 roku<\/p>\n\n\n\n

22 maja 1455<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 – pocz\u0105tek Wojny Dw\u00f3ch R\u00f3\u017c, czyli wojny domowej, tocz\u0105cej si\u0119 w Anglii w latach 1455-1485. Uwa\u017cana jest za przed\u0142u\u017cenie wojny stuletniej. W jej trakcie stoczono 18 bitew l\u0105dowych i 1 potyczk\u0119 morsk\u0105. By\u0142a to walka o w\u0142adz\u0119 pomi\u0119dzy dwoma rodami: Lancaster\u00f3w (maj\u0105cych w herbie r\u00f3\u017c\u0119 czerwon\u0105) oraz York\u00f3w (r\u00f3\u017c\u0119 bia\u0142\u0105).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

23 maja 1618<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– w Pradze dosz\u0142o do tzw. defenestracji praskiej \u2013 habsburscy pos\u0142owie zostali wyrzuceni przez okno na zamku w Hradczanach. Defenestracja praska uznawana jest za pocz\u0105tek wojny trzydziestoletniej trwaj\u0105cej w latach 1618 \u2013 1648;<\/p>\n\n\n\n

24 maja 1829<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– car Rosji Miko\u0142aj I Romanow zosta\u0142 koronowany na kr\u00f3la Polski;<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

26 maja 1831<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– w bitwie pod Ostro\u0142\u0119k\u0105 wojska rosyjskie pokona\u0142y armi\u0119 powsta\u0144cz\u0105. Bitwa uznawana jest za pocz\u0105tek upadku powstania listopadowego;<\/p>\n\n\n\n

27 maja 1942<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– w Pradze dosz\u0142o do zamachu na Protektora Czech i Moraw Reinharda Heydricha<\/p>\n\n\n\n

30 maja 1505<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– tego dnia podczas obrad Sejmu w Radomiu uchwalono konstytucj\u0119 Nihil Novi. Jej wprowadzenie uwa\u017ca si\u0119 cz\u0119sto za pocz\u0105tek demokracji szlacheckiej w Polsce. Konstytucja sejmu radomskiego znana pod nazw\u0105 Nihil Novi jest uwa\u017cana za prze\u0142omowy moment w dziejach rozwoju polskiego parlamentaryzmu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Autorzy:<\/p>\n\n\n\n

Klaudia Kierepka<\/p>\n\n\n\n

Daria Romanowska<\/p>\n\n\n\n

Kacper Pacho\u0142<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1 maja 1890 – po raz pierwszy obchodzono \u015awi\u0119to Pracy. W Polsce uznane za \u015awi\u0119to Pa\u0144stwowe od 1950 roku; 2004 – Polska sta\u0142a si\u0119 cz\u0142onkiem Unii Europejskiej wraz z innymi krajami \u2014 Cyprem, Czechami, Estoni\u0105, Litw\u0105, \u0141otw\u0105, Malt\u0105, S\u0142owacj\u0105, S\u0142oweni\u0105 i W\u0119grami. 2 maja 1915 \u00a0– rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 bitwa pod Gorlicami zako\u0144czona zwyci\u0119stwem wojsk Austro-W\u0119gier […]<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":21926,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,133],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24121"}],"collection":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24121"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24136,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24121\/revisions\/24136"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}