![\"\"](\"https:\/\/5lo.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/grottger_pozegnanie..jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nFragment dyptyku Artura Grottgera \u201eRok 1863 \u2013 Po\u017cegnanie i Powitanie\u201d. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/p>\n\n\n\n
<\/p>
T\u0142o wydarze\u0144:
W drugiej po\u0142owie lat 50. XIX w., po kl\u0119sce Rosji w wojnie krymskiej, na nowo rozbudzi\u0142y si\u0119 nadzieje Polak\u00f3w na odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci. Na obszarach nale\u017c\u0105cych dawniej do Rzeczpospolitej rozpocz\u0119to organizowanie stowarzysze\u0144 spiskowych, kt\u00f3rych uczestnicy podj\u0119li przygotowania do walki. W\u015br\u00f3d dzia\u0142aj\u0105cych k\u00f3\u0142 konspiracyjnych przewa\u017ca\u0142y dwie postawy. Tzw. ob\u00f3z „czerwonych” by\u0142 zwolennikiem zbrojnej walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i wzywa\u0142 do powstania narodowego. Stronnictwo „bia\u0142ych”, cho\u0107 r\u00f3wnie\u017c nastawione niepodleg\u0142o\u015bciowo, by\u0142o przeciwne zbyt szybkim planom zrywu, propaguj\u0105c idee pracy organicznej. Prze\u0142omowe znaczenie mia\u0142a patriotyczna manifestacja zorganizowana 8 kwietnia 1861 roku na Placu Zamkowym w Warszawie krwawo rozp\u0119dzona przez rosyjskie wojsko, kt\u00f3re strzela\u0142o do bezbronnych ludzi. Zgin\u0119\u0142o co najmniej 200 os\u00f3b, 500 zosta\u0142o rannych. Namiestnik carski Michai\u0142 Gorczakow pisa\u0142 do cara Aleksandra II: „Nauka silnie poskutkowa\u0142a; wszystko teraz cicho i dr\u017cy ze strachu”. Jednak demonstracje, nabo\u017ce\u0144stwa patriotyczne, obchody rocznic, odbywa\u0142y si\u0119 nadal w Warszawie a tak\u017ce m.in. w Kaliszu, P\u0142ocku, Radomiu, Lublinie. Pod koniec stycznia 1862 roku car Aleksander II podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o utworzeniu w Kr\u00f3lestwie w\u0142adz cywilnych. Okre\u015blaj\u0105c granice reform stwierdza\u0142: „Ani konstytucji, ani armii polskiej; \u017cadnej autonomii politycznej; du\u017ca autonomia administracyjna”.
Oceniaj\u0105c dzia\u0142ania w\u0142adz rosyjskich prof. Jerzy Zdrada pisa\u0142: „Ust\u0119pstwa dla Polak\u00f3w \/\u2026\/ by\u0142y spowodowane nie tyle d\u0105\u017ceniem trwa\u0142ego rozwi\u0105zania konfliktu, ile wynika\u0142y z wewn\u0119trznych i mi\u0119dzynarodowych trudno\u015bci, jakie prze\u017cywa\u0142a Rosja”.
22 maja 1862 roku Aleksander II mianowa\u0142 swojego brata w. ks. Konstantego Miko\u0142ajewicza namiestnikiem Kr\u00f3lestwa Polskiego, a naczelnikiem rz\u0105du cywilnego margrabiego Aleksandra Wielopolskiego, wprowadzi\u0142 on w \u017cycie niekt\u00f3re z reform spo\u0142ecznych m.in. oczynszowa\u0142 ch\u0142op\u00f3w i og\u0142osi\u0142 now\u0105 ustaw\u0119 o\u015bwiatow\u0105, co nie uspokoi\u0142o jednak sytuacji w Kr\u00f3lestwie. Jego reakcj\u0105 na przygotowania powsta\u0144cze by\u0142o og\u0142oszenie w pa\u017adzierniku 1862 roku nowych zasad poboru do wojska rosyjskiego, tzw. branki. Po raz pierwszy od kilkunastu lat mia\u0142a si\u0119 ona odby\u0107 nie przez losowanie, ale na podstawie imiennych list. Celem tych dzia\u0142a\u0144 by\u0142o rozbicie struktur konspiracyjnych. „Wrz\u00f3d wezbra\u0142 i rozci\u0105\u0107 go nale\u017cy. Powstanie st\u0142umi\u0119 w ci\u0105gu tygodnia i wtedy b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 rz\u0105dzi\u0107” – m\u00f3wi\u0142 Wielopolski swoim zaufanym wsp\u00f3\u0142pracownikom. Brank\u0119 przeprowadzono w Warszawie niespodziewanie w nocy z 14 na 15 stycznia 1863 r. Decyzja ta by\u0142a bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 wybuchu powstania.<\/p>\n\n\n\n
Przygotowa\u0142 prof. Ryszard Kotowski<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
158 lat temu wybuch\u0142o Powstanie Styczniowe – najwi\u0119kszy w XIX w. polski zryw narodowy. 22 stycznia 1863 r. Manifestem Tymczasowego Rz\u0105du Narodowego rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 Powstanie Styczniowe. Jak oceniaj\u0105 historycy, podczas powstania mia\u0142o miejsce ponad tysi\u0105c star\u0107, a w si\u0142ach polskich uczestniczy\u0142o w sumie ok. 200 ty\u015b. os\u00f3b. Poch\u0142on\u0119\u0142o ono kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy ofiar i w ogromnym […]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":16876,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,155,133],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16873"}],"collection":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16873"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16873\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16880,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16873\/revisions\/16880"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16876"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/5lo.lublin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}